Myths and Stereotypes of the Communism and Nationalism

Meeting in Novi Sad.

May 9, 2008.


Download pdf documents:

Kuda i kako – Mitovi i znanje o istoriji Jugoslavije (ljubodrag_dimic.pdf)
Stereotipi i mitovi o ljudskim gubicima (žrtvama i stradalnicima) u ratovima tijekom 20. stoljeća na području bivše Jugoslavije (igor_graovac.pdf)
Neki stereotipi u razumijevanju bosanskohercegovačke historije između dva svjetska rata (adnan_jahic.pdf)
Mitovi i sukobi na zapadnom Balkanu: antropološki pristup (srdjan_sljukic.pdf)
Myths and Symbols in Interwar Croatia: The Case of Matija Gubec (vjeran_pavlakovic.pdf)
Integralno jugoslovenstvo u Vojvodini – odjek i stranačko određenje (sasa_markovic.pdf)
KPJ i nacionalni problem u Vojvodini 1945 – 1950 (nebojsa_petrovic.pdf)
Mitovi i stereotipi u gimnazijskim udžbenicima srpskog društva XIX veka (natalija_jovanovic.pdf)
Mit o Velikoj Srbiji – između političkih stavova, religije, propagande i nacionalizma (zoran_jevtovic.pdf)
Mitovi i stereotipi u funkciji geopolitike – srbofobija i njeni izvori (ljubisa_despotovic.pdf)
Mit o izabranom narodu (darko_gavrilovic.pdf)
Odnos Srbije prema Srbima u okruženju – istine i zablude (janko_veselinovic.pdf)
Narodi u Bosni i Hercegovini se mrze stoljećima?! – Kako je sve počelo? (edin_radusic.pdf)
Mitovi i stereotipi koji su nadživeli Jugoslaviju (mile_bjelajac.pdf)
Stereotipi o jugoslovenstvu (mira_radojevic.pdf)
Srpski stereotipi o Nemcima i percepcija Evrope (ranka_gasic.pdf)
Nacionalne crkve Srba i Hrvata i sakralizacija mitske prošlosti Drugog svjetskog rata (vjekoslav_perica.pdf)


Izveštaj Međunarodni skupu Novom Sadu „Mitovi i stereotipi nacionalizma i komunizma“ Novi Sad, Srbija, 9.maj 2008.

U Novom Sadu je 9.05.2008. u organizaciji Centra za istoriju, demokratiju i pomirenje održan međunarodni naučni skup „Mitovi i stereotipi nacionalizma i komunizma na prostoru bivše Jugoslavije“, na kojem je učestvovalo šesnaest istoričara i politikologa iz Srbije, Hrvatske i Bosne i Hercegovine. Prof. dr Darko Gavrilović je, u svojstvu predsednika Upravnog odbora Centra u uvodnoj reči ukazao na potrebu okupljanja naučnika iz regiona, na važnost diskusija i donošenja zajedničkih zaključaka u cilju demitologizacije prošlosti, razumevanja i prevazilaženja stereotipa koji su proizašli iz nacionalističke i komunističke ideologije na ovim prostorima.

Dr Igor Graovac, istoričar iz Zagreba, govorio je na početku skupa o stereotipnom mišljenju kada je u pitanju problem žrtava rata. Dr Graovac smatra da je potrebno tačno definisati šta je žrtva i napraviti jasnu razliku između žrtve i stradalnika. Žrtve je definisao kao civile koji nisu aktivno učestvovali u ratu, dok je stradalnicima nazvao aktivne učesnike sukoba koji u tome imaju i svoju odgovornost. Postojeći stereotipi takođe prenaglašavaju žrtve sopstvene zaraćene strane, dok žrtve suprotne strane umanjuju. Politički otpori istinitom utvrđivanju činjenica, kao i političke zloupotrebe žrtava iz Drugog svetskog rata i danas postoje. Dr Graovac je ukazao na potrebu da se formira regionalna mreža za istraživanje problema žrtava.

Dr Ranka Gašić, istoričar iz Beograda, govorila je o sprskim stereotipima o Nemcima, kao o velikom susedu na Zapadu, koji su zbog dugog života u susedstvu i ratnog iskustva veoma složeni i protivrečni. Ukazala je na potrebu proučavanja ovog stereotipa zbog njegovog značaja za sliku Evrope i Evropske Unije u današnjem političkom trenutku. Dr Zoran Jevtović, politikolog iz Beograda, govorio je o mitovima o Srbiji koji su u prošlosti postojali, ali i danas postoje, kod njenih suseda i velikih sila.

Dr Adnan Jahić, istoričar iz BiH, govorio je o stereotipovima u razumevanju istorije BiH u međuratnom periodu, i apelovao na veći oprez u donošenju sudova kada je reč o istoriji ovog perioda u BiH.

Dr Vjekoslav Perica, istoričar iz Hrvatske, govorio je o crkvama u Srbiji i Hrvatskoj kao arhitektima mitova. Dr Perica je izneo tezu da su nacionalne crkve u ovim zemljama istovremeno i državotvorne. Založio se za dijalog kojim bi se mogao prevazići etnički nacionalizam u sferi religije.

Da bi se društva na prostoru bivše Jugoslavije suočila sa mitovima iz prošlosti i da bi ih prevazišla, nekoliko učesnika je predložilo sledeća rešenja: Prof. dr Ljubodrag Dimić, istoričar iz Beograda, predložio je da se pristupi nepristrasnom izučavanju istorijskih izvora, njihovoj nepristrasnoj analizi i da se takvi izvori objave tako da postanu potokaz mlađim generacijama istoričara.

Prof. dr Darko Gavrilović je tvrdio da kreatori mitova nude zavodljive predstave o veličini sopstvenog naroda i na taj način lako pronalaze put do običnih čitalaca. Predložio je da zbog toga profesionalni istoričari pristupe pisanju naučno popularne literature koja bi lakše pronašla put do publike, što bi smanjilo prostor za kvaziistoriju, koja proizvodi i podstiče nacionalizam.

A Report on the International Conference „Myths and Stereotypes of Nationalism and Communism in ex-Yugoslavia“, Novi Sad, Serbia, May 9th 2008.

The conference „Myths and stereotypes of Nationalism and Communism in ex-Yugoslavia” was held in Novi Sad on May 9th 2008. It was organized by Center for History, Democracy and Reconciliation. Sixteen historians and political scientists from Serbia, Croatia and Bosnia took part in it. In his capacity of the Leader of the Steering Committee of the CHDR, prof. Darko Gavrilovic gave an introductory speech. He stressed the necessity of cooperation of the scholars in the region, and the importance of discussions and common positions relating to de-mythologizing of the past, mutual understanding and suppressing the stereotypes of nationalism and communism.

Igor Graovac, Ph.D, a Croatian historian, spoke on the stereotypes in victimology. He argued that we need to define victims, and make the difference between innocent victims who did not take part in war in any way, and those who did, and who also presumably commited war crimes, but happened to be killed. The prevailing stereotypes in Serbian and Croatian victimology tend to overestimate the number of victims in the proper nation, while at the same time underestimating those of the enemy. Graovac stated that reasons of politics often stand in the way of establishing the facts, and that the political abuse of the WWII victims still exsits today. He called for creation of scholars` regional network of victimologists.

Ranka Gasic, Ph.D, a Serbian historian, spoke on the Serbian stereotypes about the Germans. She pointed out that the Germans are a powerful Western neighbour of the Serbs, and that therefore, these stereotypes are very complex and contradictory, due to the long history of relations and the experience of two world wars. She advocated the research of this subject, because of its importance for the image of Western Europe, and therefore, EU in Serbia today.

Prof. Zoran Jevtovic, a political scientist from Belgrade, spoke on the myths about Serbia that existed in the past and still exist among its neighbours and world powers.

Adnan Jahic, Ph.D, a historian from Bosnia, delivered a paper on stereotypes of understanding the Bosnian history between the World Wars, and called for caution in passing judgements relating to this period of Bosnian history.

Vjekoslav Perica, Ph.D, a Croatian historian, labelled both the Catholic and the Orthodox church in Croatia and Serbia as creators of the myths. He argued that these national churches act as stateforming institutions, and called for a dialogue in order to supress ethnic nationalism in the sphere of religion.

In order to confront the creation of myths of the past in the societies in ex-Yugoslavia, some of the participants suggested the following procedures: Prof. Ljubodrag Dimic, a Serbian historian, suggested the meticulous research, the unbiased analyses and the publication of the historical sources, in order to make them accessible to the young generations of scholars.

Prof. Darko Gavrilovic said that creators of the myths offer a seductive image of greatness of the proper nation, and therefore find an easy access to the public. He suggested that professional historians should write popular books on history in order to suppress the pseudo-historiography`s popularity with the public, which creates and fosters the ethnic nationalism.